Senność po kawie. Dlaczego czasem działa odwrotnie

Brzmi jak żart, ale zgłasza to naprawdę wiele osób. Kawa, która miała postawić na nogi, kończy się ziewaniem po dwudziestu minutach. Powodów jest kilka i większość da się usunąć.

Adenozyna wraca ze zdwojoną siłą

Kofeina nie usuwa zmęczenia. Ona blokuje receptory adenozyny, czyli substancji, która sygnalizuje mózgowi, że pora odpocząć. Adenozyna w tym czasie nadal się gromadzi. Kiedy kofeina przestaje działać, cała zablokowana porcja dociera naraz i uderzenie zmęczenia bywa mocniejsze niż przed kawą.

Jeśli więc byłeś naprawdę niewyspany, kawa jedynie przesunęła rachunek w czasie.

Cukier, nie kofeina

Duża latte z syropem to często kilkanaście gramów cukru. Szybki wzrost glukozy i następujący po nim spadek dają klasyczną senność poposiłkową. Winna jest wtedy słodycz, nie kawa.

Test jest prosty: wypij tę samą kawę bez cukru i syropu i sprawdź, czy efekt się powtórzy.

Odwodnienie

Kofeina ma łagodne działanie moczopędne, choć przy umiarkowanych ilościach kawa i tak dostarcza więcej płynów, niż powoduje ich utratę. Problem pojawia się, gdy kawa zastępuje wodę. Odwodnienie nawet w niewielkim stopniu daje zmęczenie i ból głowy. Szklanka wody do kawy rozwiązuje sprawę.

Tolerancja

Przy codziennym piciu dużych ilości kofeiny organizm zwiększa liczbę receptorów adenozyny. Efekt pobudzający słabnie, a kawa zaczyna działać głównie jako sposób na uniknięcie objawów odstawienia. Wtedy kawa nie tyle pobudza, co przywraca stan wyjściowy.

Pomaga okresowe zejście z dawki. Nie trzeba rzucać kawy, wystarczy przez tydzień lub dwa pić jej wyraźnie mniej.

Drzemka kofeinowa, czyli sposób na oba problemy naraz

Sprawdzona technika: wypij kawę szybko, a zaraz po niej połóż się na 15 do 20 minut. Kofeina potrzebuje mniej więcej dwudziestu minut, żeby zacząć działać. W tym czasie krótka drzemka obniża poziom adenozyny, a kofeina zajmuje zwolnione receptory. Budzisz się z podwójnym efektem.

Warunek jest jeden: drzemka nie może być dłuższa, bo wejdziesz w głęboki sen i wstaniesz jeszcze bardziej otumaniony.

Kiedy to sygnał, żeby sprawdzić coś więcej

Jeśli senność jest stała, silna i towarzyszą jej inne objawy, warto zbadać podstawy, na przykład morfologię, ferrytynę czy tarczycę. Niedokrwistość i niedoczynność tarczycy potrafią dawać zmęczenie, którego żadna kawa nie przykryje. To już rozmowa z lekarzem, nie z baristą.